Alergia – rodzaje i objawy

Według Światowej Organizacji Zdrowia alergia stała się chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Choroby alergiczne występują coraz częściej, głównie przez zmieniający się tryb życia oraz większą ilość zanieczyszczeń i środków chemicznych.

Alergia to nieprawidłowa reakcja organizmu na alergen, czyli czynnik uczulający. Organizm osoby chorej błędnie rozpoznaje alergen jako niebezpieczny i próbuje się przed nim bronić, wytwarzając swoiste przeciwciała. Wytwarzanie przeciwciał, czyli odpowiedź immunologiczna zazwyczaj jest reakcją, która pozwala organizmowi zwalczyć infekcje, ponieważ układ odpornościowy jest w stanie odróżnić własne elementy od elementów obcych. Czasami jednak dochodzi do sytuacji kiedy obcy, ale bezpieczny dla organizmu czynnik jest uznany za szkodliwy. Właśnie wtedy dochodzi do reakcji alergicznej.

Rodzaje alergii

Występuje bardzo wiele alergenów mogących powodować różne rodzaje alergii. W zależności od sposobu przedostania się alergenu do organizmu możemy je podzielić na kilka grup. Powodują one odmienne objawy, na podstawie których możemy wyróżnić cztery główne rodzaje alergii, z której każda będzie leczona w inny sposób. Na stopień ciężkości objawów wpływa również kondycja układu odpornościowego, który należy wspierać odpowiednimi suplementami.

Alergia pokarmowa

Alergie pokarmowe najczęściej powodują objawy ze strony układu pokarmowego takie jak wymioty i nudności, biegunki, skurcze brzucha, wzdęcia. Jednym z łagodniejszych objawów może być mrowienie języka. Bardzo często występują również objawy skórne, czyli pokrzywka. W skrajnych przypadkach skutkiem reakcji alergicznej na spożyty alergen może być nawet wstrząs anafilaktyczny. Najczęstszą przyczyną u dzieci jest mleko krowie, jaja oraz truskawki. Z kolei u dorosłych najczęściej są to orzechy, owoce, ryby i owoce morza.

Objawy alergii pokarmowej pojawiają się bardzo szybko, bo już kilka minut po spożyciu alergenu. Coraz częściej czynnikiem uczulającym są konserwanty i dodatki do żywności. Produkty spożywcze, które spożywamy, są coraz bardziej przetworzone, co przekłada się na częstość występowania alergii. Reakcję alergiczną u dorosłych mogą powodować również produkty zawierające histaminę, czyli ryby i owoce morza, sery czy wino.

W przypadku alergii pokarmowych niezbędne jest wykluczenie z diety produktów uczulających. Aby sprawdzić, które produkty uczulają, stosuje się dietę eliminacyjną. Po wycofaniu tych produktów z diety objawy zazwyczaj ustępują. Czasami stosuje się również leki antyhistaminowe, glikokortykosteroidy oraz odczulanie (po więcej informacji na temat leczenia alergii zapraszamy tutaj: strefawitalnosci.pl/strefa-wiedzy/jak-rozpoznac-i-leczyc-alergie).

Alergia wziewna

Czynniki powodujące alergie wziewne są bardzo różne, dlatego możemy je podzielić na kilka kategorii. Dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci. Objawy to najczęściej katar, łzawienie oczu, zapalenie zatok czy nawet problemy ze snem oraz uczucie zmęczenia. Nieleczona alergia wziewna może doprowadzić do rozwoju astmy oskrzelowej!

Alergia na pyłki

Jest jedną z najczęściej występujących alergii, a objawy mogą występować od stycznia nawet do września. W styczniu pyli leszczyna, następnie olcha i topola, a na koniec w kwietniu i maju buk, dąb i brzoza. Trawy pylą w okresie od maja do lipca. Z kolei latem pylą chwasty. Objawy alergii na pyłki to nieżyt nosa, zapalenie spojówek oraz zatok, kaszel oraz świąd i pokrzywka.

Alergia na sierść

Alergia na sierść jest tak naprawdę wywołana alergenami, które znajdują się we wszystkich wydzielinach zwierząt oraz ich odchodach. Substancje te są tylko przenoszone na sierści. Alergeny mogą bardzo długo zostawać na powierzchniach użytkowych czy na ubraniach. Najczęściej uczulają koty, psy, króliki, świnki morskie i chomiki oraz ptaki. Objawy alergii na sierść to zapalenie spojówek, katar, pokrzywka oraz kaszel.

Alergia na roztocza i zarodniki pleśni

Alergia na roztocza to inaczej popularnie nazywana alergia na kurz. Tak naprawdę jest to reakcja alergiczna na białka znajdujące się w odchodach roztoczy. Roztocza to mikroskopijne pajęczaki, które znajdują się w materacach, poduszkach, dywanach czy kanapach. Objawy alergii na kurz to katar alergiczny, drapanie w gardle i duszności, rzadziej objawy skórne.

Kaszel z dusznościami może być także objawem alergii na zarodniki grzybów pleśniowych z rodzaju Cladosporium, Alternaria czy Aspergillus. Objawy najczęściej nasilają się w okresie letnim i jesiennym. Grzyby mogą się rozwijać w źle wentylowanych, wilgotnych pomieszczeniach. Skutkiem są objawy ze strony układu pokarmowego, kaszel, astma oskrzelowa, nieżyt nosa, świszczący oddech.

Alergia kontaktowa

W przypadku gdy alergeny podrażniają oczy lub skórę, mówi się o alergii kontaktowej. Objawem alergii kontaktowej jest tak zwany wyprysk kontaktowy. Zaczerwienienie i silnie łuszcząca się skóra to zazwyczaj objawy kontaktu z uczulającym metalem, silnym środkiem chemicznym czy kosmetykami. Alergenami mogą być nawet barwniki w tkaninach czy konserwanty w szamponach, kremach bądź żelach pod prysznic.

Metale uczulające to zazwyczaj nikiel, chrom i kobalt. Alergia na nikiel jest jedną z najczęstszych, a metal ten jest bardzo szeroko stosowany. Nikiel znajdziemy w monetach, biżuterii, metalowych częściach w zegarku czy paskach do spodni oraz w oprawkach okularów.

Alergia iniekcyjna

Najczęstsze alergie iniekcyjne występują w przypadku jadu os i pszczół, możliwa jest również reakcja w wyniku podania leków. Co ciekawe, alergia może wystąpić po spożyciu leku, nie tylko po wstrzyknięciu. Objawy alergii iniekcyjnej to reakcje miejscowe takie jak obrzęk, świąd i pokrzywka lub nawet problemy z oddychaniem czy zaburzenia pracy serca. Osoby silnie uczulone na jad owadów powinny zawsze nosić przy sobie adrenalinę.

Przebieg alergii

Alergen po dostaniu się do organizmu powoduje wytworzenie przeciwciał IgE, które go neutralizują. Niewielka ilość przeciwciał dostosowanych do danego alergenu zostaje we krwi na wypadek kolejnego kontaktu z daną substancją. Połączenie alergenu z przeciwciałem powoduje wyrzut z komórki mediatorów stanu zapalnego. To prowadzi do rozwoju reakcji alergicznej.

Głównym mediatorem jest histamina. Jest ona magazynowana w komórkach tucznych oraz bazofilach i uwolniona dopiero w przypadku na przykład kontaktu z alergenem. Następnie prowadzi ona do przyspieszenia tętna, zwiększenia wydajności pracy serca, wydzielania enzymów trawiennych w żołądku czy też wywołuje stan zapalny. To właśnie histamina jest odpowiedzialna za wszystkie objawy alergii.

Typy reakcji immunologicznej:

  • typ I (reakcja typu natychmiastowego) – antygeny łączą się z przeciwciałami IgE, co prowadzi do uwolnienia mediatorów zapalenia, na przykład histaminy. Występuje natychmiastowo, już po 15-20 minutach;
  • Typ II (reakcja cytotoksyczna) – antygeny łączą się z przeciwciałami IgG oraz IgM, co prowadzi do uszkodzenia komórek;
  • Typ III (reakcja kompleksów immunologicznych) – antygeny łączą się z przeciwciałami IgG, co prowadzi do uwolnienia enzymów lizosomalnych;
  • Typ IV (opóźniona reakcja komórkowa) – antygeny łączą się z limfocytami T, prowadzi to do uwolnienia cytokin.

Wstrząs anafilaktyczny – co to jest?

Wstrząs anafilaktyczny to bardzo szybko postępująca reakcja organizmu połączona ze spadkiem ciśnienia, powodująca zagrożenie życia. Kontakt z alergenem pobudza limfocyty B oraz prowadzi do produkcji przeciwciał IgE, które łączą się z receptorami na powierzchni komórek tucznych i bazofili. Prowadzi to do wyrzutu histaminy wraz z rozszerzeniem naczyń. Wstrząs anafilaktyczny powodują najczęściej jady owadów oraz pokarmy.

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Objawy są nasilone i występują bardzo szybko, nawet kilka minut od kontaktu z alergenem. Najczęstsze to pokrzywka, zaczerwieniona skóra i obrzęki. Następnie wystąpić mogą duszności, świszczący oddech oraz trudności w połykaniu. Rzadziej występują objawy ze strony układu krążenia, takie jak zawroty głowy, utrata świadomości czy przyspieszenie akcji serca. Najrzadziej występuję dolegliwości ze strony układu pokarmowego.